Dźwięk nadjeżdżającego pociągu, niewielkie przystanki otoczone zielenią i atmosfera miejsc oddalonych od miejskiego zgiełku – właśnie za to Leszek Promis od blisko czterech dekad kocha kolej. Dziś z kamerą w ręku dokumentuje jej codzienność, a swoje nagrania pokazuje tysiącom internautów.
Spotykamy się na przystanku Tychy Żwaków. Siadamy na ławce starego peronu, który niebawem ma przejść gruntowną modernizację. To miejsce dla Leszka Promisa szczególne. Właśnie tutaj, jak mówi, wszystko się zaczęło. – Miałem około czterech lat. Pamiętam wycieczki rowerowe z rodzicami. Jeździłem w wiklinowym koszu zamontowanym na kierownicy roweru taty. Kiedy przejeżdżaliśmy tędy, zatrzymywaliśmy się i czekaliśmy na pociąg. Bardzo mnie to fascynowało – wspomina.
Z czasem obserwowanie pociągów zamieniło się w pierwsze kolejowe podróże. W latach 80. samochód wciąż nie był czymś oczywistym w każdym domu, dlatego rodzina Leszka często korzystała z kolei. – Tata pochodził z Kujaw, mama z Dolnego Śląska. Kiedy jechaliśmy odwiedzić rodzinę, wybieraliśmy pociąg. Później, gdy miałem około ośmiu lat, zacząłem z kolegami jeździć rowerami na Żwaków. Mieszkałem na osiedlu L, więc miałem niedaleko. Czasem wymykałem się tutaj bez wiedzy rodziców. Kiedy się dowiadywali, dostawałem niezły „ochrzan” – śmieje się tyszanin.
Kolejowa fascynacja nie minęła wraz z dzieciństwem. Przez kolejne lata Leszek fotografował i nagrywał pociągi, choć możliwości techniczne były wówczas znacznie mniejsze niż dzisiaj. Spora część zgromadzonych materiałów nie przetrwała próby czasu. Trzy lata temu postanowił więc rozpocząć dokumentowanie kolei na większą skalę i dzielić się nagraniami w internecie. – Przez wiele lat robiłem zdjęcia, nagrywałem przejazdy składów i zbierałem różne materiały. Sprzęt i możliwości ich przechowywania były jednak zupełnie inne niż obecnie, dlatego większość z nich przepadła. Dzisiaj prowadzę własny kanał na YouTube. Pokazuję przejazdy pociągów, kolejowe ciekawostki i dzielę się swoimi spostrzeżeniami dotyczącymi transportu kolejowego – opowiada. W tym momencie rozmowę zagłusza przejeżdżający obok pociąg relacji Katowice – Zwardoń. Trudno o lepszą scenerię do rozmowy z miłośnikiem kolei.
Jego kanał w serwisie YouTube nosi nazwę „Lechu 1982”. Opublikował na nim już ponad 1200 filmów, które łącznie zgromadziły blisko osiem milionów wyświetleń. Kanał obserwuje niemal 10 tysięcy osób. – Większość nagrań pochodzi z Tychów i innych miejsc na Górnym Śląsku, choć czasem pojawiają się również materiały z pozostałych części Polski. Nagrywam przejazdy lokomotyw i elektrowozów ze składami. Dzisiaj można traktować te filmy przede wszystkim jako ciekawostkę, ale za kilkanaście czy kilkadziesiąt lat mogą stać się ciekawym materiałem historycznym. Młodsi pasjonaci zobaczą dzięki nim, czym kiedyś podróżowano – zauważa.
Choć współczesne aplikacje pozwalają sprawdzić rozkłady, lokalizację pociągów czy zaplanować miejsce nagrania, Leszek nie zawsze z nich korzysta. Największą przyjemność sprawia mu przypadkowość. – Niektórzy są przekonani, że wszystko dokładnie planuję: dzień, godzinę i miejsce. Oczywiście dzisiaj wiele rzeczy można wcześniej sprawdzić w internecie czy telefonie. Ja jednak wolę iść na żywioł. Przyjechać gdzieś i zobaczyć, co przyniesie chwila. Właśnie wtedy zdarzają się najciekawsze historie – opowiada.
Jedną z nich przeżył właśnie na Żwakowie. Był świadkiem sytuacji, w której przejeżdżające Pendolino zerwało sieć trakcyjną. Kolejową pasją udało mu się zainteresować również żonę. – Czasami razem spacerujemy albo nagrywamy. Znajomi żartują nawet, że zabieram żonę specjalnie po to, żebyśmy mogli zaaranżować jakieś wydarzenie, a później zrobić z niego transmisję – mówi ze śmiechem. Bo oprócz nagranych i zmontowanych filmów na kanale „Lechu 1982” pojawiają się również transmisje na żywo. Leszek stara się, aby jego działalność była nie tylko dokumentowaniem kolei, ale również formą zabawy i sposobem na zainteresowanie nią kolejnych osób.
Z własnych pieniędzy przygotował nawet gadżety dla obserwujących. Jednym z pomysłów są magnesy pozostawiane w kolejowych miejscach. – Zostawiam magnes na przystanku, peronie albo dworcu i informuję obserwujących, gdzie można go znaleźć. Kto ma ochotę, może przyjechać i go zabrać. Zdarza się, że po pół godzinie magnesu już nie ma – opowiada.
Zdaniem Leszka kolej potrafi łączyć ludzi niezależnie od wieku. Pasja związana z jej dokumentowaniem ma jednak również mniej przyjemną stronę. Jak mówi, zdarzają się sytuacje, w których pasażerowie lub pracownicy kolei reagują niechętnie na widok kamery. – Bywa, że ktoś agresywnie reaguje na nagrywanie albo transmisję. Kiedyś otoczyło mnie trzech funkcjonariuszy Straży Ochrony Kolei z psem. Próbowali mnie wylegitymować i zabronić nagrywania. Uważałem, że nie mieli do tego podstaw. Samo nagrywanie w takim miejscu nie jest przecież zabronione. Oczywiście czym innym jest późniejsze wykorzystanie czyjegoś wizerunku i w tej kwestii zawsze staram się zachowywać ostrożność – podkreśla.
Tyszanin jest przekonany, że po latach zaniedbań kolej ponownie stała się jednym z najważniejszych kierunków rozwoju transportu zbiorowego. Zwraca uwagę na prowadzone w całej Polsce inwestycje, modernizacje torów i przystanków oraz coraz lepszy tabor. – Po zmianach ustrojowych samochodów zaczęło gwałtownie przybywać, a kolej stopniowo traciła na znaczeniu. Po latach zaczęło się to jednak zmieniać. Dzisiaj prowadzone są ogromne inwestycje, remontowane są tory, powstają nowe perony i infrastruktura. Podróżujemy w coraz lepszych warunkach, szybciej i wygodniej. Wystarczy spojrzeć na Tychy i zobaczyć, jak przywrócenie połączeń kolejowych przez centrum miasta zmieniło sposób podróżowania mieszkańców w kierunku Katowic. Takich przedsięwzięć jest coraz więcej. Kolej może być szybkim, niedrogim i wygodnym środkiem transportu – przekonuje.
Kończymy rozmowę w tym samym miejscu, w którym ją rozpoczęliśmy. Jeszcze przez chwilę siedzimy na peronowej ławce. Przed nami rozciągają się żwakowskie łąki, za plecami szumi las. – Słyszysz? – Leszek wskazuje na dobiegający z drzew śpiew ptaków. – Właśnie za to lubię takie miejsca. Za ten klimat, ciszę i spokój – mówi pożegnanie.
