Niewielu mieszkańców zdaje sobie sprawę, że jedno z najbardziej znanych jezior w okolicy zawdzięcza swoje istnienie budowie pierwszych tyskich osiedli. To właśnie z terenu dzisiejszej Łysiny w Bieruniu wydobywano piasek, który posłużył do wzniesienia osiedli A, B i C. Efektem tej działalności było powstanie wyrobiska, które z czasem wypełniła woda, tworząc jezioro znane dziś mieszkańcom obu miast.
Położona na terenie Bierunia Starego Łysina przez wiele lat była popularnym miejscem wypoczynku nie tylko dla Bierunian, ale także dla Tyszan. Dla wielu osób stanowiła spokojniejszą alternatywę dla Jeziora Paprocańskiego. Choć dotarcie tam wymagało nieco większego wysiłku – najczęściej podróży autobusem lub rowerem – miejsce przyciągało swoim kameralnym charakterem.
Piasek dla nowych osiedli
W połowie XX wieku z terenu dzisiejszego jeziora wydobywano ogromne ilości piasku potrzebnego do realizacji jednej z największych inwestycji mieszkaniowych w regionie – budowy Nowych Tychów. Surowiec trafiał między innymi na osiedla A, B i C, które były pierwszymi powstającymi dzielnicami rozwijającego się miasta.
Po zakończeniu eksploatacji wyrobisko stopniowo zaczęło wypełniać się wodą. W ten sposób powstało jezioro, które z czasem stało się ważnym miejscem rekreacji dla mieszkańców okolicy.
Góra piasku i kajaki
Jak wspominają mieszkańcy, jeszcze w latach 60. i na początku lat 70. od strony późniejszej mleczarni „Śląsk”, uruchomionej w 1986 roku, znajdowała się ogromna góra piasku. Dzieci i młodzież miały z niej zbiegać prosto do wody.
W tamtym okresie poziom jeziora był znacznie wyższy niż obecnie. Nie istniała jeszcze charakterystyczna plaża, która pojawiła się dopiero później, gdy lustro wody zaczęło się obniżać. Nad Łysiną funkcjonowała również wypożyczalnia kajaków, co dodatkowo zwiększało atrakcyjność tego miejsca. Mieszkańcy wspominają także, że w późniejszych latach woda z jeziora miała być wykorzystywana przez Fabrykę Samochodów Małolitrażowych do celów przemysłowych.
Co dzieje się z Łysiną?
Od wielu lat obserwowany jest stopniowy spadek poziomu wody w jeziorze. Problem ten budzi coraz większe obawy zarówno mieszkańców, jak i samorządowców. Władze Bierunia podjęły już pierwsze działania mające pomóc w określeniu przyczyn zmian zachodzących w zbiorniku. Zlecono wykonanie map batymetrycznych, które pozwolą dokładnie przeanalizować ukształtowanie dna jeziora, określić zachodzące procesy oraz przewidzieć, jak zbiornik będzie zmieniał się w najbliższych latach.
Wyniki badań mają pomóc w wypracowaniu działań, które pozwolą ochronić Łysinę przed dalszą degradacją i zachować to wyjątkowe miejsce dla kolejnych pokoleń mieszkańców Bierunia i Tychów. Historia Łysiny pokazuje, jak silnie losy obu miast były ze sobą związane. Bez piasku wydobywanego w Bieruniu nie powstałyby pierwsze tyskie osiedla. Z kolei efektem tej budowy stało się jezioro, które przez dziesięciolecia służyło mieszkańcom całego regionu.
